Eén kilo tomaten. €2,99.
Van een zaadje zo groot als een speldenknop tot een salade in Keulen: ongeveer 130 dagen, zes bedrijven en één belasting. Scroll om het kilo te volgen en te zien wie wat toevoegt aan de prijs, wie wat overhoudt en wie op zijn geld wacht.
Het begint met een zaadje dat meer kost dan goud.
Hybride tomatenzaad kost jaren om te veredelen en wordt per gram verkocht: een kilo van het beste kan $ 350.000 kosten. Een kwekerij zaait het uit, ent het op een stevige onderstam en verkoopt de teler zes weken later een jonge plant.
De teler betaalt alles, en wacht.
Plastic, water, meststoffen, hommels om de bloemen te bestuiven en vooral mensen: elke plant wordt met de hand gesnoeid en geplukt. Bij de eerste oogst heeft de teler ongeveer 92 cent per kilo uitgegeven en nog geen cent ontvangen.
Rood geplukt, verkocht voor €1,15.
Dit seizoen kregen Andalusische telers gemiddeld €1,15 per kilo, hun beste prijs in tien jaar, dus houdt de teler nu ongeveer 23 cent over. In januari 2016 leverden dezelfde tomaten 34 cent op, en in de winkel kostten ze €2,12.
Gesorteerd, verpakt, gekoeld.
Camera’s sorteren elke tomaat op kleur en grootte; ongeveer één op de twintig gaat naar sap of afval. De rest gaat in dozen van 6 kg, op pallets en in een koelcel van 10 °C. Het kilo vertrekt voor €1,67, dicht bij de gemiddelde prijs van de tomatenexport uit Almería in 2025.
Twee chauffeurs, dertig uur, tien graden.
Een koelwagen vervoert ongeveer 20 ton. Diesel, tol, twee chauffeurs en de terugrit kosten ongeveer €4.000, oftewel 19 cent per kilo. De vervoerder houdt daarvan ongeveer 2 over en wacht twee maanden op betaling.
Gecontroleerd, doorverkocht, en aansprakelijk.
De importeur controleert kleur, stevigheid en temperatuur, handelt de claims af en draagt het risico dat een supermarkt een lading afkeurt. Hij verkoopt het kilo door voor €2,08 en houdt ongeveer 10 cent over.
De laatste meters kosten het meest.
Magazijn, winkel, personeel, huur, licht en de tomaten die niemand koopt: ongeveer één op de twaalf gaat in de winkel de prullenbak in. De supermarkt voegt 71 cent toe en houdt daarvan ongeveer 12 over. Dan komt de staat met 7% btw: €2,99.
Opgegeten op dag 128. Betaald op dag 128.
De klant betaalt meteen. Nu begint het geld aan zijn langzame reis terug door de keten: de teler, die op dag 0 begon te betalen, ziet zijn deel rond dag 150.
- Almería, Spanje → Keulen, Duitslandprijs van één kilo, in het schap
- Dag 0Een kwekerij, Almeríade jonge plant, per kilo dat ze gaat opleveren
- Dag 45Een kas in El Ejidouitgegeven door de teler. Betaald: €0.00
- Dag 120El Ejidode prijs bij de teler
- Dag 121Een pakstation, Almeríaverlaat Spanje
- Dag 122A-7, A-9, A-3: 2.300 km naar het noordenaangekomen in Duitsland
- Dag 125Een importeur bij Keulenverkocht aan de supermarkt
- Dag 126Een supermarkt, Keulenin het schap, met 7% btw
- Dag 128Een keuken in Keulenaan de kassa betaald, meteen
Een goed jaar voor de teler is een zeldzaam jaar.
De schapprijs beweegt van seizoen tot seizoen nauwelijks. De prijs bij de teler wel. Verschuif hem en zie wie het verschil betaalt.
- In het schap
- €2.99
- Aandeel van de teler daarin
- 38%
- Teler houdt over, per kilo
- €0.23
WieKrijgt per kiloHoudt over per kilo
- Zaad & kwekerij €0.12 €0.03
- Teler €1.03 €0.23
- Pakstation €0.52 €0.14
- Vervoerder €0.19 €0.02
- Importeur €0.22 €0.10
- Supermarkt €0.71 €0.12
- Staat (btw) €0.20 €0.20
Ons model: de kosten per kilo blijven in elk seizoen gelijk, en de winkel geeft ongeveer een derde van een verandering in de prijs bij de teler door. Zo gaat het ongeveer: als de prijs bij de teler daalt, daalt de schapprijs een beetje, en het verschil blijft in de winkel.
Het kilo reist acht dagen. Het geld doet er twee maanden over.
De klant betaalt meteen. Daarna kruipt het geld terug door de keten, factuur voor factuur en betaaltermijn voor betaaltermijn. Wie als eerste begon, wordt als laatste betaald.
- Dag 0gezaaid
- Dag 45geplant
- Dag 120geplukt, en 8 dagen later opgegeten
- Dag 184de laatste is betaald
- Teler 150 dagen €0,92 eigen geld, 150 dagen lang
- Pakstation 34 dagen betaalt de teler voordat de importeur het betaalt
- Vervoerder 62 dagen betaald 60 dagen na levering
- Importeur 30 dagen wordt betaald op de dag dat hij zelf moet betalen
- Supermarkt 27 dagen houdt de €2,99 van de klant 27 dagen vast
uit eigen zakmet het geld van een ander
De EU-wet geeft kopers van vers voedsel hoogstens 30 dagen om te betalen (Richtlijn 2019/633). Transport is geen voedsel, dus vervoerders wachten vaak 60.
Dat hangt van het jaar af. Behalve bij één van hen.
- In een goed jaar, de teler.23 cent per kilo, op 92 cent die vijf maanden eerder is ingelegd. In een slecht jaar verliest dezelfde teler geld op elk kilo dat hij plukt, en moet hij het toch plukken.
- In een slecht jaar, de winkel.De schapprijs volgt de prijs bij de teler langzaam en maar voor een deel. Als de prijs bij de teler daalt, blijft het grootste deel van het verschil bij de kassa hangen.
- In elk jaar, de staat.Ongeveer 20 cent per kilo aan btw, meer dan iemand in de keten in de meeste seizoenen overhoudt, en betaald op de dag dat de tomaat wordt verkocht.
Waarom we dit maakten
Zes overdrachten: zes prijzen, zes stapels papieren, vijf facturen en geld dat twee maanden nodig heeft om terug te komen bij degene die het eten heeft geteeld. Dat is het deel van de keten waar wij aan werken: de papieren tussen de mensen die voedsel verplaatsen, en het wachten op het geld.
Bronnen, en wat we hebben geschat
Dit is een model van één typische keten: losse ronde tomaten, geteeld in een kas in Almería, verkocht in een Duitse supermarkt. Het is geen controle van een bedrijf. Echte ketens verschillen: veel supermarkten kopen rechtstreeks bij het pakstation, veel telers verkopen via coöperaties of veilingen, en elk seizoen is anders.
Uit openbare bronnen
- Prijs bij de teler €1,15/kg, de hoogste in tien jaar: prijsgegevens van de Andalusische overheid via Hortoinfo, gemeld door HortiDaily.
- De tomatenexport uit Almería bedroeg in 2025 gemiddeld €1,67/kg: HortiDaily.
- Saladetomaten €0,34 bij de oorsprong, €2,12 in de winkel (januari 2016): de prijsindex van COAG van oorsprong tot bestemming (IPOD).
- Hybride tomatenzaad verkocht voor maximaal $ 350.000 per kilo: Fresh Produce Journal.
- Hoogstens 30 dagen om te betalen voor bederfelijk voedsel: EU-richtlijn 2019/633 over oneerlijke handelspraktijken.
- 7% btw op voedsel in Duitsland.
Onze schattingen
- De schapprijs van €2,99, alle kosten en winsten per kilo, het aandeel van een verandering in de prijs bij de teler dat aan klanten wordt doorgegeven (ongeveer een derde), de dagen onderweg en de betaaltermijnen na levering.
Denkt u dat een getal niet klopt? Laat het ons weten op [email protected]: we corrigeren het.
Elke overdracht, beter.
Wat u ook verplaatst, tomaten of varkensbuik: vertel ons waar de papieren en de betalingen vertragen, en in dertig minuten vertellen wij u wat wij als eerste zouden veranderen.